Must, can, may
-ఆలి, -గలను, -లేను, -వచ్చు and -కూడదు.
These endings attach to the verb's stem in -అ, the same stem the negative uses: చేయ- cēya-, తిన- tina-, వెళ్ళ- veḷḷa-, and రా- rā- for వచ్చు, ఇవ్వ- ivva- for ఇచ్చు.
| Ending | Meaning | Example |
|---|---|---|
| -ఆలి -āli | must, should | చేయాలి cēyāli must do |
| -గలను -galanu | can | చేయగలను cēyagalanu I can do |
| -లేను -lēnu | cannot | చేయలేను cēyalēnu I can't do |
| -వచ్చు -vaccu | may, might | చేయవచ్చు cēyavaccu may do |
| -కూడదు -kūḍadu | must not | చేయకూడదు cēyakūḍadu must not do |
| వద్దు vaddu | don't, no need to | రావద్దు rāvaddu don't come |
Must: -ఆలి
-ఆలి is the same for every person. It covers "must", "have to" and "should".
- nēnu ippuḍu veḷḷāli.I have to go now.
- mīru viśrāṁti tīsukōvāli.You should rest.
"Had to" is వెళ్ళాల్సి వచ్చింది veḷḷālsi vacciṁdi "I had to go", literally "it came about that I must go". Formal writing spells it వెళ్ళవలసి వచ్చింది veḷḷavalasi vacciṁdi.
Can and cannot
"Can" and "cannot" take personal endings:
| Can | Cannot | |
|---|---|---|
| నేను nēnu | చేయగలను cēyagalanu | చేయలేను cēyalēnu |
| నువ్వు nuvvu | చేయగలవు cēyagalavu | చేయలేవు cēyalēvu |
| అతను atanu | చేయగలడు cēyagalaḍu | చేయలేడు cēyalēḍu |
| ఆమె āme, అది adi | చేయగలదు cēyagaladu | చేయలేదు cēyalēdu |
| మేము mēmu, మనం manaṁ | చేయగలము cēyagalamu | చేయలేము cēyalēmu |
| మీరు mīru, వాళ్ళు vāḷḷu | చేయగలరు cēyagalaru | చేయలేరు cēyalēru |
- nēnu telugu cadavagalanu.I can read Telugu.
- nēnu rēpu rālēnu.I can't come tomorrow.
For skills and languages, Telugu often says నాకు వచ్చు nāku vaccu instead (Liking, knowing, needing).
May: -వచ్చు
-వచ్చు gives permission or says that something might happen. In speech it is often shortened to -ఒచ్చు: రావచ్చు rāvaccu is said రావొచ్చు rāvoccu.
- mīru lōpaliki rāvaccu.You may come in.
- rēpu varṣaṁ paḍavaccu.It might rain tomorrow.
- ikkaḍa phōṭōlu tīyavaccā?May I take photos here?
Must not and don't
-కూడదు forbids: ఇక్కడ పొగ తాగకూడదు ikkaḍa poga tāgakūḍadu "smoking is not allowed here". వద్దు vaddu after the stem says "don't" or "no need to" (Commands and requests).
Want to
"Want to" is -ఆలి with అని ఉంది ani uṁdi, and the person takes the "to" form: నాకు ఇండియా వెళ్ళాలని ఉంది nāku iṁḍiyā veḷḷālani uṁdi "I want to go to India" (Saying and thinking).
Cards from this guide
9 cardsEach card asks about one thing this guide teaches, and its back gives the answer with why and an example. They're reviewed with the rest of the Verbs cards.
What does the ending -ఆలి (-āli) on a verb mean, as in వెళ్ళాలి (veḷḷāli)?
Must, have to, or should.
How do you say 'I had to go'?
వెళ్ళాల్సి వచ్చింది (veḷḷālsi vacciṁdi).
How do you say 'I can do' with చేయు (do)?
చేయగలను (cēyagalanu).
How do you say 'I can't come' with వచ్చు (come)?
రాలేను (rālēnu).
Besides 'didn't do', what can చేయలేదు (cēyalēdu) mean?
'She can't do' or 'it can't do'.
What does -వచ్చు (-vaccu) on a verb stem mean, as in రావచ్చు (rāvaccu)?
May or might: permission or possibility.
How do you ask whether you may come in?
నేను లోపలికి రావచ్చా? (nēnu lōpaliki rāvaccā?)
What does -కూడదు (-kūḍadu) on a verb stem express?
'Must not': it forbids the action.
How do you say 'I want to see that film', using -ఆలి (must) with చూడు (see)?
నాకు ఆ సినిమా చూడాలని ఉంది (nāku ā sinimā cūḍālani uṁdi).